ciąża i poród

dziecko

kobieta

dla dzieci

rodzina

podróże

zobacz koniecznie

Atopowe zapalenie skóry u dzieci (AZS)

-

Roman Nowicki - dermatolog

Doc. dr hab. nauk med., dyrektor NZOZ VITA MEDICINE, Sopot

Błyskotliwy sukces: podwójna moc atrakcji na terenie narciarskim Ski Juwel Alpbachtal Wildschönau
Atopowe zapalenie skóry (AZS) jest obecnie najczęstszą przewlekłą i nawrotową chorobą skóry wśród dzieci i młodzieży. Występuje u ok. 15 - 20% dzieci w krajach rozwiniętych. Choroba ta ujawnia się zwykle we wczesnym dzieciństwie, często w rodzinach alergików. Predyspozycja genetyczna i czynniki środowiskowe stanowią podłoże rozwoju objawów AZS (tab. 1). Niekiedy wykwitom skórnym towarzyszy przewlekły, alergiczny nieżyt górnych dróg oddechowych lub astma oskrzelowa.

Tabela 1. Czynniki prowokujące rozwój AZS

1. Alergeny kontaktowe i substancje drażniące (nikiel, balsam peruwiański, lateks, konserwanty, środki dezynfekcyjne, rozpuszczalniki).
2. Alergeny wziewne (powietrznopochodne) (roztocza kurzu domowego, pyłki traw, sierść kota, pleśnie).
3. Alergeny pokarmowe ( świeże warzywa, owoce, orzechy, mleko, jajka, ryby).
4. Infekcje - ( Staphylococcus aureus, Malassezia spp.).
5. Stres
6. Zmiana klimatu (zima, wiosna).


Objawy ZAZS

Pierwsze objawy u ok. 50% chorych pojawiają się pomiędzy 3 a 6 miesiącem życia. Zaostrzenia choroby występują zwykle wiosną i jesienią. Obraz zmian skórnych jest różnorodny i zależy m. inn. od wieku pacjentów:
  • w okresie niemowlęcym (< 2 roku życia) występuje ostry stan zapalny (wyprysk, skaza), któremu towarzyszą zmiany grudkowo-pęcherzykowych zlokalizowane na policzkach, okolicy pośladków, tułowia i kończyn po stronie wyprostnej.
    ZAZS przebiega z bardzo nasilonym świądem. Pod wpływem drapania powstają nadżerki i strupy.
  • w okresie dziecięcym miejscami predysponowanymi są okolice zgięciowe dużych stawów (łokciowych, kolanowych, nadgarstków), skóra karku, grzbiety dłoni i stóp. Zmiany skórne mają charakter nieostro odgraniczonych ognisk rumieniowych z drobnymi grudkami. W wyniku drapania powstają linijne przeczosy, pokrytymi strupami. Na powierzchniach zgięciowych rozwijają się ogniska lichenifikacji (pogrubienie i ściemnienie skóry i naskórka, pogłębienie bruzdowania i poletkowania skóry; skóra zmieniona chorobowo wygląda jak oglądana przez lupę).
  • u młodzieży i osób dorosłych zmiany skórne są symetryczne, często widoczne w obrębie twarzy, szyi, klatki piersiowej, obręcz kończyny górnej i dolnej, oraz grzbiety dłoni. Skóra zmieniona chorobowo jest zaczerwieniona, zgrubiała, wykazująca cechy lichenifikacji, z wyraźnymi nadżerkami i przeczosami, niejednokrotnie pokrytymi krwistymi strupami. Włosy są suche i łamliwe. Świąd ma charakter stały bądź napadowy. W wyniku drapania paznokcie stają się lśniące, jakby polakierowane.


MIEJSCOWE LECZENIE ATOPOWEGO ZAPALENIA SKÓRY

Unikanie czynników prowokujących
Mydła i detergenty usuwają ochronną warstwę tłuszczową ze skóry, co nie jest pożądane u osób z AZS i problemem suchej skóry. W zamian za to do mycia skóry powinno się stosować dostępne w aptekach substytuty mydeł (np. Iwostin, Oilatum). Należy unikać wysokich i niskich temperatur, paznokcie powinny być krótkie, a drażniące ubranie nie powinny dotykać do skóry. Rodzice nie powinni ubierać dzieci w ciepłe, flanelowe piżamy oraz powinni unikać wysokich temperatur w mieszkaniu, a zwłaszcza w pokoju w którym dziecko śpi. Wskazane jest też używanie specjalnych materacy i pościeli dla alergików oraz chłodzenie kocy i poduszek w zamrażalniku przez ok. 1 godzinę.
Właściwa pielęgnacja skóry polega na ubieraniu w białą, bawełnianą bieliznę, unikaniu bezpośredniego kontaktu skóry z wełną, jedwabiem, flanelą, zabezpieczeniu skóry przed przegrzaniem, środkami drażniącymi, barwnikami, używanie do prania środków łagodnych, łagodnych unikanie detergentów enzymatycznych i wybielaczy oraz stosowanie odpowiednich kosmetyków hipoalergicznych.

Kąpiele i emolienty

Zalecane są kąpiele w letniej wodzie. Po delikatnym osuszeniu należy na całe ciało zastosować środki nawilżająco-zmiękczające tzw. emolienty (np. Oilatum, Balneum Hermal Plus), które zapobiegają wysychaniu skóry (tab.2). Emolienty powinny być ponownie nakładane na skórę w miejscach eksponowanych takich jak ręce lub twarz, w regularnych odstępach czasu w ciągu dnia, ponieważ lipidowy film stanowi pewną ochronę przeciw zewnętrznym czynnikom drażniącym oddziałującym na skórę.

Tabela 2. Działanie emolientów

1. powstanie ochronnego filmu na powierzchni skóry
2. poprawa wyglądu skóry i jej funkcji ochronnej
3. ograniczenie przewlekłego stosowania preparatów steroidowych
4. zmniejszenie lub całkowite zniesienie świądu


Miejscowe kortykosteroidy

Aby zapobiec objawom niepożądanym leczenie preparatami sterydowymi powinno być prowadzone przez doświadczonego dermatologa (tab.3). Leki te nie powinny być stosowane częściej niż 1-2 razy dziennie.

Tabela 3. Powikłania przewlekłej terapii miejscowymi preparatami sterydowymi.

- teleangiektazje
- rozszerzenie naczyń krwionośnych
- jaskra (długotrwałe stosowanie sterydów na powieki)
- rozstępy skórne· atrofia skóry
- supresja osi przysadkowo-nadnerczowej
- zahamowanie wzrostu


Nowoczesna terapia AZS

Niezwykle skutecznymi w łagodnym i średnio nasilonym atopowym zapaleniu skóry okazały się nowe leki o działaniu immunosupresyjnym: takrolimus i pimekrolimus. Oba leki hamują aktywację limfocytów T , blokują syntezę i uwalnianie pozapalnych cytokin (IL2). Ponadto wpływają hamująco na komórki tuczne. W odróżnieniu od preparatów steroidowych nie powodują zmian zanikowych skóry, ani teleangiektazji. Leki nie przenikają do krążenia i nie wywołują narządowych działań niepożądanych.
U dzieci pimekrolimus może być stosowany od 3 miesiąca życia, a takrolimus jest zalecany od 2 roku życia. Oba preparaty powinny być używane już w początkowej fazie rozwoju zmian skórnych. Leki te mogą przyczynić się do ograniczenia stosowania miejscowych steroidów, szczególnie w umiarkowanie ciężkiej postaci choroby.

Obecnie (październik 2003) w naszym kraju zarejestrowany jest preparat pimekrolimus o nazwie Elidel, szczególnie skuteczny w leczeniu zmian ZAZS na twarzy i szyi. Leczenie należy rozpoczynać natychmiast po wystąpieniu pierwszych objawów zaostrzenia zmian skórnych. Lek należy nakładać cienką warstwą na zmienioną chorobowo skórę 2 razy dziennie. Leczenie powinno trwać aż do całkowitego ustąpienia objawów. Po nałożeniu preparatu Elidel możliwe jest stosowanie emolientów.
Lek jest bezpieczny i dobrze tolerowany. Nie istnieją ograniczenia całkowitej dobowej dawki leku, ani czasu trwania leczenia. Leku nie należy stosować w miejscach infekcji bakteryjnych lub wirusowych. Nie należy stosować Elidelu na błony śluzowe.
W czasie leczenia pacjent nie powinien nadmiernie eksponować skóry na promienie słoneczne.

Atopowe zapalenie skóry u dzieci (AZS) - dodano: 2003-10-18

Avatar
Roman Nowicki - dermatolog

Doc. dr hab. nauk med., dyrektor NZOZ VITA MEDICINE, Sopot

Portal maluchy.pl jest serwisem edukacyjnym. Informacje zawarte na naszych stronach służą wyłącznie celom informacyjnym. Wszelkie problemy muszą być konsultowane z odpowiednim lekarzem specjalistą. Autorzy i firma ITS MEDIA nie odpowiadają za jakiekolwiek straty i szkody wynikłe z zastosowania zawartych na stronach informacji lub porad.