Subskrypcja

Powiadomienia o nowościach

Ostatnio na forum
Warto kupić
Ważne tematy

O nawilżaniu

Anna Dąbrowska - kosmetolog
kosmetolog; Pracownia Urody i Wizerunku Zielona Pomarańcza; Warszawa

Anna Dąbrowska
-
   

Nawilżanie, relaksacja

Zabiegi nawilżające, to zwykle drugie w kolejności po oczyszczaniu twarzy zabiegi z których korzystamy w salonach kosmetycznych. Niezastąpione, gdy przesadzimy ze słońcem w czasie pobytu nad morzem, gdy da nam się we znaki przesuszone kaloryferami powietrze lub gdy umęczymy naszą skórę niewłaściwą pielęgnacją.

Po co skórze woda?

Woda jest źródłem życia – dla każdej komórki naszego organizmu. Jest ona głównym składnikiem budulcowym komórek, niezbędna do zachowania ich czynności życiowych i zachodzenia rozmaitych przemian biochemicznych. Zawartość wody jest różna w różnych tkankach – najmniej zasobna w wodę jest tkanka tłuszczowa, natomiast dobrze uwodnione są narządy wewnętrzne (np. nerki czy mózg) a także skóra. W przypadku skóry najwięcej wody, bo około 80% znajduje się w skórze właściwej (czyli w głębszych warstwach skóry). Jest to swoisty magazyn wody dla całego organizmu. Im wyższa warstwa skóry, tym wody jest mniej – w najbardziej zewnętrznej warstwie – czyli warstwie rogowej jest jej już zaledwie 10-13% (w prawidłowych warunkach). Dlaczego tak się dzieje, że im bliżej zewnętrznej powierzchni skóry tym mniej wody?

W kosmetologii funkcjonuje termin TEWL (z ang.
Transepidermal Water Loos) oznaczający przeznaskórkową utratę wody. O co w tym chodzi? Trzeba wiedzieć że woda w skórze – na skutek różnicy stężeń osmotycznych wody w wewnętrznych warstwach skóry i w powietrzu – migruje z dolnych warstw do górnych aż do naskórka (do warstwy rogowej), skąd następnie odparowuje. W ten sposób w ciągu doby skóra traci ok. 300 cm3 wody. Jest to proces fizjologiczny, aczkolwiek szybkość migracji wody zależy od wielu parametrów, takich jak czynniki środowiskowe, wiek człowieka i jego stan zdrowia, a także od stanu naskórka (funkcjonowania jego warstwy ochronnej ale też tzw. cementu międzykomórkowego).

Sucha skóra to skóra chora...

Woda wpływając na przebieg podstawowych procesów komórkowych wpływa tym samym na rozmaite parametry skóry. Dobrze nawilżona skóra jest gładka i miękka w dotyku. Keratyna – główne białko budulcowe naskórka wiążąc odpowiednią ilość wody utrzymuje swe specyficzne właściwości plastyczne, dzięki czemu nasz naskórek jest elastyczny. Zbyt mała ilość wody sprawia, że staje się on szorstki i chropowaty. Również proces rogowacenia (czyli odnowy) naskórka ulega zaburzeniom. Niedostateczne nawilżenie skóry sprzyja osłabieniu warstwy barierowej, większym skłonnościom do alergii i uleganiu podrażnieniom. Ścianki naczyń krwionośnych również stają się mniej elastyczne, a przez to są bardziej narażone na uszkodzenia. Sucha skóra starzeje się dużo szybciej, gdyż zaburzeniu ulegają funkcje fibroblastów – komórek odpowiedzialnych za produkcję kolagenu i elastyny. To właśnie dlatego sucha skóra staje się cienka, wręcz pergaminowa i pojawiają się zmarszczki!

Kiedy woda ucieka?

Nawilżenie skóry zależne jest zarówno od czynników wewnętrznych, jak też zewnętrznych. Do tych pierwszych zaliczymy jak już wspomniałam wcześniej wiek (im człowiek młodszy, tym jego organizm zawiera więcej wody) i stan zdrowia. Wewnętrznie poziom wody w skórze właściwej regulowany jest również przez:
  • hormony - estrogeny i wazopresyna zwiększają ilość wody; niektóre choroby tarczycy wpływają na przesuszenie skóry

  • krążenie krwi, budowę tkanki łącznej

  • stan zdrowia skóry (niektóre choroby skóry znacząco wpływają na poziom wody w skórze - np. atopowe zapalenie skóry, wrodzone zaburzenia rogowacenia, takie jak rybia łuska, zapalne choroby skóry typu łuszczyca)

  • zażywanie niektórych leków

  • niedobory pokarmowe

  • współistniejące choroby ogólnoustrojowe, takie jak cukrzyca, czy choroby nerek, odwodnienie organizmu

Zewnętrzne czynniki wpływające na zwiększoną ucieczkę wody:
  • choroby skóry pochodzenia zewnętrznego, takie jak ostry lub przewlekły wyprysk kontaktowy (mechaniczny i z podrażnienia)

  • intensywne naświetlanie promieniowaniem UV (słońce, solarium)

  • czynniki środowiskowe, takie jak wiatr, suchy klimat

  • długotrwały kontakt z silnymi detergentami, czy innymi substancjami chemicznymi

  • stosowanie niektórych leków zewnętrznych

  • niewłaściwa pielęgnacja

Jak skóra sobie radzi z ucieczką wody?

TEWL jest naturalnym procesem ale zadaniem skóry jest utrzymywanie w niej jak największej, możliwej do utrzymania, ilości wody. Natura wypracowała kilka mechanizmów magazynowania wody. Zanim je omówię najpierw kilka słów przypomnienia o budowie skóry.

Idąc kolejno od góry nasza skóra zbudowana jest z naskórka, skóry właściwej i znajdującej się pod nią tkanki podskórnej. Najbardziej zewnętrzną warstwą skóry jest warstwa rogowa, zawierająca białka keratynowe i ulegająca złuszczaniu. Jej główną funkcją jest ochrona niżej położonych warstw przed czynnikami mechanicznymi, chemicznymi i promieniowaniem UV. Wraz z płaszczem lipidowym skóry keratyna zawarta w komórkach warstwy rogowej reguluje procesy wchłaniania i przenikania do skóry rozmaitych substancji. Jak wspomniałam wcześniej, białka keratynowe wiążąc wodę nadają warstwie rogowej elastyczność. Ich błony komórkowe zawierają fosfolipidy, które pod wpływem odpowiednich przemian przekształcane są m.in. w kwas arachidonowy, który ma szczególnie duże znaczenie w procesach zapalnych.

Dalsze warstwy to: warstwa ziarnista, kolczasta i podstawna, tzw. rozrodcza. W warstwie rozrodczej znajdują się komórki będące prekursorami keratynocytów (czyli tych komórek które wędrują w cyklu odnowy naskórka ku górze – ku warstwie rogowej - tracąc swe jądra i ulęgając spłaszczeniu, oddzieleniu od siebie i złuszczeniu) ale także komórki barwnikowe - melanocyty, „odpornościowe” – czyli komórki Langerhansa i inne. Tu w przeciwieństwie do warstwy rogowej komórki ściśle przylegają do siebie i posiadają jądra komórkowe.

Cykl odnowy naskórka to – wędrówka keratynocytów ku górze. W jej trakcie komórki te ulegają istotnym przemianom. Ich kształt z wydłużonego staje się spłaszczony, zanikają jądra komórkowe. Podczas tych przemian powstają rozmaite struktury, takie jak lamelar bodies – niezbędne do formowania się bariery naskórkowej. Zawierają one rozmaite polarne lipidy, które następnie na granicy warstw ziarnistej i rogowej przekształcają się w lipidy niepolarne i w tej postaci odkładają się w przestrzeniach między komórkami warstwy rogowej (korneocytami), tworząc tzw. cement międzykomórkowy. Obrazowo można to przedstawić tak, że komórki naskórka to cegiełki a lipidy to spajający je cement.

Te niepolarne lipidy to: cholesterol, kwasy tłuszczowy i przede wszystkim ceramidy. Jak pokazały badania, to właśnie te substancje w największym stopniu odpowiedzialne są za zatrzymywanie wody w organizmie. Nie wiążą one co prawda wody ale utrudniają jej ucieczkę z największego magazynu wody, jakim jest NMF (z ang. Natural Moisturizing Factor – naturalny czynnik nawilżający)

W skład NMF wchodzą silnie higroskopijne substancje które wchłaniają wodę i stanowią o sile zatrzymywania wody w naskórku. NMF powstaje w obrębie warstwy ziarnistej, a w warstwie rogowej układa się na zewnątrz komórek (korneocytów) rozciągając je w specyficzny sposób. Główne składniki NMF to aminokwasy, kwas piroglutaminowy PCA, mleczany, mocznik, chlorki. Wszystkie te substancje wykorzystywane są w kosmetykach do nawilżania skóry, często umieszcza się je w specjalnych nośnikach (np. liposomach), by ułatwić ich przenikanie przez warstwę rogową skóry.

Jak wspomniałam wcześniej, badania pokazują, że najskuteczniejsze w zatrzymywaniu wody w skórze są niepolarne lipidy – a przede wszystkim kwasy tłuszczowe i ceramidy. Ceramidy stanowią około 20-50% lipidów warstwy rogowej (im bardziej powierzchniowe warstwy naskórka tym jest ich więcej) i stanowią o sile przylegania komórek naskórka. Przeprowadzono badania, wg których zimą poziom ceramidów typu pierwszego (w sumie tych typów jest 6) w skórze spada o około 40% i prawdopodobnie właśnie to przyczynia się do wysuszenia skóry w tym okresie. Synteza ceramidów wzrasta w sytuacjach „stresowych” a obniża się wraz z wiekiem i podczas niektórych chorób.

Niezwykle istotne są też kwasy tłuszczowe (jest ich około 26%), które estryfikując ceramidy sprzyjają wzmocnieniu cementu międzykomórkowego. Szczególnie ważne są nienasycone kwasy tłuszczowe, w tym niezbędne nienasycone kwasy – NNKT – takie jak np. linolowy, gamma-linolenowy, arachidonowy. Kwasy te zawierają od dwóch do czterech podwójnych wiązań, nie są wytwarzane w organizmie człowieka i muszą być pobierane z żywnością. Obecność reszt NNKT w ceramidach umożliwia lipidom cementu zachowanie właściwości ciekłokrystalicznych a co za tym idzie większej elastyczności i mniejszej przenikalności dla wody.

Oprócz wspomnianego NMF i cementu międzykomórkowego istnieje jeszcze 3 czynnik chroniący skórę przed nadmierną ucieczką wody – jest nią płaszcz wodno-lipidowy naskórka, czyli zewnętrzna warstewka pozostająca na powierzchni naszego naskórka. Płaszcz ten tworzy wydzielina gruczołów potowych i łojowych oraz złuszczone komórki naskórka. Lipidy zawarte w łoju różnią się od tych które znajdują się wewnątrz naskórka. Są to w większości nasycone tłuszcze (nie mają wiązań podwójnych) - przede wszystkim: woski, trójglicerydy i kwasy tłuszczowe (palmitynowy, stearynowy, oleinowy), skwaleny, sterole (w tym cholesterol i jego estry). Ich ilość na powierzchni skóry zależy od wielu czynników:
  • ogólnoustrojowych (kondycji układu hormonalnego, pokarmowego, nerwowego, sposobu odżywiania się itd.)

  • rozmieszczenia gruczołów łojowych na powierzchni skóry i ilości wydzielanego przez nie łoju (czyli sebum) która zależna jest m.in. od sposobu pielęgnacji, pory roku itp.

  • zdolności odnowy warstwy tłuszczowej która jest inna u każdego z nas (zależna też miedzy innymi od wieku i stanu zdrowia)

Skóra „chce pić”

Choć wciąż powtarza nam się, że istotne jest nawilżanie skóry od wewnątrz to tak naprawdę skóra jest silnie odwodniona na tyle. by potrzebować wewnętrznego nawilżania jedynie w przypadkach niektórych stanów chorobowych, czy gdy nasz organizm jest silnie odwodniony. Również nawilżanie wodą od zewnątrz nic nie daje. Dotyczy to zarówno zraszania skóry wodami termalnymi, jak też dostarczania skórze wody w kremach. Skóra nie chłonie wody z zewnątrz – gdyby tak było po kąpieli wychodzilibyśmy z wanny spuchnięci jak gąbka!


O nawilżaniu - dodano: 2007-10-17

                                

Anna Dąbrowska
kosmetolog; Pracownia Urody i Wizerunku Zielona Pomarańcza; Warszawa
więcej o praktyce autora: kliknij TUTAJ           
 

więcej artykułów tego autora:
  Oczyszczanie manualne
  Oczyszczanie ultradźwiękowe – peeling kawitacyjny
  Peelingi chemiczne
  Mikrodermabrazja
  Glinki
  masaż - coś dla ciała i ducha
  masaże Zachodu
  masaże orientalne
  masaże modelujące i wspomagające odchudzanie
  masaż relaksacyjny
  masaże częściowe - dłoni i stóp oraz twarzy i głowy
  Masaż dziecka metodą Shantala
  Preparaty i zabiegi nawilżające
  Nawilżanie skóry w gabinecie
  Rewitalizacja - reanimacja, czyli domowe SPA
  Przygotowanie ciała na lato


Portal maluchy.pl jest serwisem edukacyjnym. Informacje zawarte na naszych stronach służą wyłącznie celom informacyjnym. Wszelkie problemy muszą być konsultowane z odpowiednim lekarzem specjalistą. Autorzy i firma ITS MEDIA nie odpowiadają za jakiekolwiek straty i szkody wynikłe z zastosowania zawartych na stronach informacji lub porad.