Rozwój mowy dziecka jest procesem ciągłym od chwili poczęcia do jego dojrzałości. Jest wiele czynników, które wpływają na prawidłowy rozwój dziecka a tym samym na rozwój jego mowy. Wszystkie dzieci przechodzą te same fazy rozwoju w tej samej kolejności, zróżnicowane jest jednak tempo rozwoju a każda nabyta sprawność zależy od dojrzałości i gotowości układu nerwowego.
Zawiązki układu nerwowego tworzą się już w 13 dniu ciąży. W 3 miesiącu życia płodowego mózg odznacza się aktywnością i wykazuje indywidualne cechy osobnicze. W 4 miesiącu reaguje na sen i czuwanie matki i kontroluje różne stany jej świadomości.
W rozwijającym się mózgu kształtują się ośrodki mowy. W okresie prenatalnym zostają wykształcone: jama ustna, gardłowa i nosowa, czyli tak zwana nasada, krtań, tchawica, oskrzela i płuca, czyli organy, które w mówieniu odgrywają główną funkcję. Między 6 a 7 tygodniem życia płodowego zaczynają pracować wspólnie mięśnie i nerwy. Rozpoczynają swoją koordynację od wargi górnej, która to najwcześniej jest wrażliwa na dotyk. Do 10 tygodnia powierzchnią wrażliwą na dotyk staje się okolica szczękowa i żuchwowa a drażnienie warg powoduje ich zamknięcie i ruchy połykania. W 12 tygodniu pojawia się ruch podciągania, podnoszenia górnej wargi, co stanowi wstępne stadium w rozwoju odruchu ssania. W 14 tygodniu życia płodowego rozpoczynają pracę mięśnie potrzebne w okresie po urodzeniu do chwytania, oddychania, fonacji i ssania. Mięśnie dziecka są jeszcze bardzo słabe, ale właśnie wtedy zaczyna się ich praca treningowa. Płód 17 tygodniowy ćwiczy już ruchy ssące, uwypukla i wysuwa wargi ku przodowi, ssie własny palec a w 29 tygodniu umiejętność ssania opanowuje bardzo dobrze.
Oprócz narządu artykulacyjnego rozwija się także narząd fonacyjny. Kształtowanie się wiązadeł głosowych trwa do końca 3 miesiąca życia płodowego. W tym czasie dziecko rozpoczyna połykanie wód płodowych ćwicząc w ten sposób mięśnie, które po urodzeniu będą brały udział w mówieniu. Wraz z ruchami połykania rozpoczynają się pod koniec 3 miesiąca życia płodowego ruchy nabierania i wypierania wód płodowych, które są potrzebne przy wydychaniu i wdychaniu powietrza po urodzeniu a potem przy mówieniu. W tym też okresie są już ukształtowane struny głosowe i dziecko jest zdolne do reakcji płaczu na długo przed narodzeniem.
Warunkiem bardzo ważnym w rozwoju mowy dziecka jest prawidłowy słuch. Organ słuchu, ucho, kształtuje się bardzo wcześnie i jest zmysłem najlepiej rozwiniętym w pierwszych trzech miesiącach, po urodzeniu zaś jest całkowicie dojrzały do pracy. Między 4 a 5 miesiącem życia płodowego dziecko zaczyna reagować na bodźce akustyczne. Odbiera ono charakterystyczne cechy dźwięków na drodze pozaakustycznej (melodię, akcent, rytm i natężenie dźwięków). W ten sposób przyswaja sobie cechy prozodyczne mowy. Szczególnie dobrze dziecko słyszy i rozpoznaje głos matki oraz uderzenia jej serca. Trwałość pamięci spostrzeżeń słuchowych okresu prenatalnego potwierdza się tym, że dziecko do 2 roku życia preferuje głos matki a zaraz po urodzeniu przyjmuje taka pozycję i sposób ssania, który umożliwia dziecku słuchanie rytmu serca mamy.
Okres prenatalny jest to więc czas, gdy między innymi formułują się i rozwijają podstawowe organy odpowiedzialne za odbiór i nadawanie mowy. Występowanie w tym okresie niekorzystnych czynników działających na organizm matki może doprowadzić do powstawania różnorodnych nieprawidłowości także tych związanych z mową. Należy pamiętać, że im wcześniej zadziała czynnik szkodliwy tym uszkodzenia będą większe. Tak więc profilaktyka nastawiona na zapobieganie im, to dbałość o stworzenie optymalnych warunków w okresie ciąży począwszy od pierwszych jej tygodni.
Portal
maluchy.pl jest serwisem edukacyjnym. Informacje zawarte na naszych stronach służą
wyłącznie celom informacyjnym. Wszelkie problemy
muszą być konsultowane z odpowiednim lekarzem
specjalistą. Autorzy i firma ITS MEDIA nie odpowiadają za jakiekolwiek straty
i szkody wynikłe z zastosowania zawartych na stronach informacji lub porad.
maluchy.pl › Zdrowie i pielęgnacja dziecka ›
poleć znajomemu
wersja do druku
